Ne görmekteysem ve neye inanıyorsam onu anlatıyorum; gördüğüm şeyi görmediğimi kim söylerse, kafasını koparırım onun.

Çünkü ben bağışlanmaz bir Canavarım ve Zaman artık Zaman olmayıncaya kadar bu böyle devam edecek.

Ne Cennet ne Cehennem, eğer varlarsa, bana yükledikleri bu canavarlığa karşı bir şey yapabilirler. Belki kendilerine sunmam için yüklemişlerdi bu canavarlığı bana… Kim bilir?

Her durumda, yaralamak için işte beni…

Olan her neyse, apaçık görürüm. Ne varolmuyorsa, gerekirse ben yaratacağım onu da.

Uzun süre hissettim bu Boşluğu, ama kendimi ona atmayı reddettim. Gördüklerim kadar ben de ödlektim çünkü.

Şimdi biliyorum, bu dünyayı reddettiğime inanırken, aslında Boşluğu reddetmiş olduğumu.

Çünkü biliyorum bu dünyanın varolmadığını, üstelik nasıl varolmadığını.

Şimdiye kadar acısını duyduğum şey, Boşluğu reddetmiş olmamdan kaynaklanıyordu.

Zaten içimde olan Boşluğu.

Birilerinin beni Boşluk aracılığıyla aydınlatmak istediğini ve aydınlanmayı reddettiğimi biliyorum.

Çevremdeki her şey, beni çevreleyen her şey buharlaşıyor. Tüm yaşamım, belleğim, imgelemim, imgelerim, kişiliğim… buharlaşıyor, uçup gidiyor. Her zaman başka biri olduğumu duyumsuyorum; başka bir şey, başka… Burada rol aldığım sahne, başka bir oyuna ait. Ve katıldığım bu gösteri kendi kendimim.

Kimi zaman, on-on beş yıl önce yazdığım metinlere rastlıyorum karmakarışık çekmecemde. Bunların çoğu, tanımadığım biri tarafından yazılmış gibi geliyor bana; kolayca tanıyamıyorum onlardaki kendimi. Ben yazmışım; ama başka bir yaşamda, ondan henüz uyanıp geride bırakmış olduğum başka bir yaşamda.

Çok gençken, daha on sekiz-yirmi yaşlarındayken yazdığım kimi metinlerde, mahiyetini tam olarak kavrayamadığım bir etkileme gücü var. Ergenlikten henüz birkaç adım attığım yıllara ait bu cümlelerin, bu pasajların bugünkü ben tarafından üretildiklerini anlayabiliyorum kimileyin. O zamanki kendimin, yılların ve nesnelerin eğitiminden geçmiş şimdiki kendimin aynısı olduğunu anlayabiliyorum. Bugüne doğru büyük bir gelişim, büyük bir değişim geçirmiş olduğumu düşününce de, böylesi bir anlama durumunda, bir yere koyamıyorum geçirdiğim değişimi.

Bunda bir gizem var; beni değerden düşüren, üzerimde baskı kuran.

Yine birkaç gün önce, eskiden yazdığım küçük bir metni okuyunca müthiş bir acı duydum. İç sızımın, o metinlerde henüz birkaç yaşında olduğunu fark ettim. Çekmecemde, aynı iç sızımın güçlü bir biçimde vurgulandığı daha eski metinler de buldum. Doğrusu, geçmişteki kendimi tam olarak anlayamadım. Şimdiki kendiliğime doğru nasıl bir ilerleme kaydetmiştim? Bugün beni tanıyan biri, nasıl olur da dün tanımamaktadır? Tüm bunlar, kendimle olduğum ve kendimden ayrı düştüğüm bir labirentte karmaşa içinde bırakıyor beni.

Zihnimde uçuşan binlerce düşünceyle geziniyorum; yazmakta olduğumun, aslında henüz yazmış bulunduğum olduğundan eminim. Anımsamaktayım. Ve içimdeki varlığın, duyumların Platoncu bağlamdaki yorumu açısından düşünülüp düşünülemeyeceğini ya da ancak bu yaşam içinde varsayılabilecek önceki bir yaşama ilişkin başka bir belleğin bulunup bulunmadığını soruyorum kendime.

Tanrım, Tanrım, izlemekte olduğum bu oyun kimin? Kaç kişiyim ben? Kimim? Kendimle kendim arasındaki bu boşluk da ne?

***

Ömer Hayyam

Ömer Hayyam’ın bir kişiliği vardı; benimse, daha iyi ya da daha kötü, yok böyle bir kişiliğim. Bir an biri oluyorum, sonra tamamen başka biri; bugün ne olduğumu yarın unutuyorum. Ömer Hayyam gibiler, yani her kim ve ne ise o olanlar, tek ve sonsuz bir dünyada yaşarlar; benim gibiler, yani her kim ve ne ise o olmayanlarsa, yalnızca sonsuz, nesnel bir dünyada değil, biri öbürünü izleyen, apayrı, sonsuz ve öznel bir dünyada yaşarlar aynı zamanda. Benim felsefem, Ömer Hayyam’ınkinin tıpkısı olmaya özense bile, tıpkısı olamaz. Sonuçta, böyle bir şeyi gerçekten istemesem de, eleştirdiğim pek çok filozof var içimde -ruhlar misali. Ömer, tümden reddedebildi bunları; çünkü ona yabancıydılar. Bense reddedemiyorum; çünkü ben her kim ve ne isem onlar da o.

______________

Fernando Pessoa, The Boom of Disquiet, tr.Alfred Mac Adam, Exact Change, Boston, 1998.

Dr. Szygeti’ye

Yusufçuk mavi bir ışındır öğle sıcağının altını çizen. Ovaların huzurunun sonucudur. Devinen ve devinmeyen yusufçuk! Bakire gökyüzüne paralel ani hareketler yapıyor; sonsuz üçgenin tabanını biliyor sanki. İltihaplı şu gölet için ne soyutlama dersi ama! Havada çizdiği yol balığınki gibi, ama daha düz. Bir üniversite felsefecisinin zihni kadar alçakgönüllü bir halde süzülüyor. Ne erkek kurbağaların obur vıraklamalarını, ne de dişi kurbağaların mesanelerindeki hışırtıyı duyuyor. Küçücük ve kısacık bir çimen yaprağına konup dinleniyor ve onunla bütünleşiyor yusufçuk. Sessizlik, sessizlik!

Yusufçuk, sen benim kız kardeşimsin. Önünde gizli bir anahtarla başka bir gölet açılıyor, siyah arafı gördüm işte ben orada, hayatımda ilk kez. Çiçeksiz bir göletin üstünde kirli bir tahta iskelede, bir tahtırevanda faydasız bir piskopos gördüm: bendim o. Taşıyıcılardan birisinin kulakları, bir şeytanın masum beyaz eşeğinin kulaklarıydı. Diğer taşıyıcı, şu kösnül hayvanın, yani hecin devesinin profiline sahipti. Ah, soyut ve durgun yusufçuk, işte üç farklı kişi olarak ben!

Yusufçuk mavi bir ışındır öğle sıcağının altını çizen.

Artaud öldüğünde Grotowski henüz 14 yaşında olduğuna göre, tanışmadıklarını rahatlıkla söyleyebiliriz. Yanlış anlaşılmasın, temelli bir iletişimsizlikten söz etmiyorum; Grotowski sonraları elbette hem Artaud’dan hem de onun, Shakespeare Kraliyet Tiyatrosunca 1964’te -tiyatro dünyasında Grotowski’nin tanınıp ilgi görmeye başladığı yıllarda- sahnelenen ve büyük takdir kazanan Marat/Sade yapımında rehber teknik olarak kullanılan “vahşet tiyatrosu” kuramından haberli olacaktı.

Artaud, çoğunlukla “gerçeküstücü” olarak tanımlanır; oysa Grotowski “gerçeküstücü” değildir. Simgeci drama konsepti içinde kimi ortak noktalar bulunsa da yaklaşımlarının tümüyle farklı olduğunu düşünüyorum. Kanımca Artaud, yaşanan hayatın tümüyle dışında, uzağındadır ve onu “vahşet”e sürükleyen ana etken de bu durumdur; gözlemleyebiliyorsanız, karşılık verebiliyorsanız ‘hiç değilse yaşıyorsunuzdur’ çünkü. Bu arada, çoğu yorumcunun da belirttiği üzere, Artaud’nun yaratıcılığıyla ruhsal rahatsızlığı arasındaki sıkı ilişkiyi de gözden uzak tutmamak gerek.

Karşılaştırdığımızda, Grotowski’nin Artaud’ya göre çok daha sakınımlı ve tiyatroyla uğraşan herkes kadar da aklı başında biri olduğunu görürüz. Grotowski; hareketlere, seslere, temel insanlık durumlarına dayalı ve yaygın biçimde anlaşılabilirliği bulunan insan kültürlerine karşılık düşen “arketipler” üzerinde durmuştur. Bunları, oyuncuların izleyicilerle kuracağı en temel düzeydeki iletişim için gerekli güç araçları olarak kullanmıştır. Belki Artaud’nun simgeci dramasıyla bu açıdan bir ilgisi kurulabilir. Grotowski de Artaud da simgeciliğe, ritüele tiyatral kaynaklar gözüyle bakmışlardır; ancak bunları ele almaları, kullanmaları, işleyip geliştirmeleri farklı tarzdadır.

Artaud tiyatrosu için, ‘rol dışına’ çıkmayı gerektirdiğinden “terapik” nitelemesini kullanabiliriz. Ayrıca, dolu dolu yaşamaktan kişiyi alıkoyan kısıtlamaları tümüyle ortadan kaldırmayı öngördüğünden, hem oyuncu için hem de izleyici için “kathartik” olduğu da söylenebilir.

Grotowski’nin, kendisini bir “armağan” haline getiren oyuncularla çalışma tekniği, kafasına esen her konuda hastaların rahat rahat konuştukları psikanalizi andırır; ama bu, ne uygulanan çalışma tekniği açısından ikisi arasında bir özdeşlik bulunduğu ne de Grotowski’nin çalışmalarına her bakımdan böylesi bir hedef belirlediği anlamına gelir. Oyuncular, prova sırasında içlerinden geldiği gibi, bir tür meditasyon yapıyormuşçasına fiziksel haraketler üzerinde yoğunlaşarak çalışırlar. Grotowski, bir yönetmen olarak önerilerini ortaya koyar, rehberlik yapar ve eninde sonunda da süreğen çalışmanın bir parçası olmaya devam eden hareketleri ve sesleri seçer. Sanırım onu çeken, prova sürecinin yaratıcı yönüydü ve 1973’ten sonra halka açık temsilleri yönetmekten uzaklaşmasındaki ana etkenlerden biri, temsillerden çok prova çalışmalarını daha çekici bulmasıydı.

Artaud ve Grotowski’nin tiyatro bağlamındaki “kutsal” kavramı açısından sergiledikleri yaklaşımlar da yine farklılıklar gösterir. Artaud’nun “kutsal tiyatro”su, Hindu tanrısı Kali’ninkini andırır türden bir kutsallığı imliyor gibi geliyor bana; yani, hem yaratıcı hem mahvedici o ürkünç güç. Grotowski’nin “kutsal tiyatro”su ise, sanki ermişçesine kendilerini birer armağan olarak sunan oyuncuların adanışlarına göndermede bulunan, insani ölçütler özelinde irdelenmesi gereken, çok daha ustalıklı bir kavramdır.

(Bu metin, Jerzy Grotowski’nin isteği üzerine, ölümünden sonra yayımlanmıştır.)

Büyük olasılıkla, artık ömrümün sonuna yaklaşmış bulunuyorum. Her şeyden önce, Jerzy Grotowski ve Thomas Richards Çalışma Merkezi’nin çalışmalarına ilişkin yanlış anlamalara yol açan bir bilgiyi düzeltmek istiyorum.

“Action: Grotowski’nin son oyunu.” Bu bilgi, gerçeğin üç bakımdan çarpıtılmasını içeriyor.

Bir kere, benim tiyatro yönetmeni olarak sahneye koyduğum son oyun Apocalypsis cum Figuris adını taşımaktadır. 1969’da yaratılmış ve son kez 1980’de sahnelenmişti. Bu tarihten sonra sahneye koyduğum herhangi bir oyun yoktur.

Sonra, Action bir oyun değildir. Sanat alanına aidiyeti, bir temsil olması dolayısıyla değildir; o, araç olarak sanat alanında yaratılmış bir opus’tur. İcracılarının, gösterim sanatlarına ilişkin bir gereçte, kendi kendilerine çalışmalarını düzenlemek üzere tasarlanmaktadır.

Tanıklar, dış gözlemciler hazır bulunabilirler de, bulunmayabilirler de; bu, farklı koşullar altında, bu yaklaşımın gerektirdiği durumlara bağlıdır.

Ben, araç olarak sanattan söz ettiğim zaman, dikeyliğe göndermede bulunuyorum. Dikeylik… Bu olguyu enerji kategorileri içinde düşünebiliriz: Yoğun ama organik enerjiler (duyarlığa, içgüdülere ve yaşam güdülerine bağlı) ve daha incelikli öbür enerjiler. Dikeylik denince, bir bakıma “güncel düzey” olarak da adlandırabileceğimiz kaba düzeyden, daha incelikli bir enerji düzeyine, hatta daha yüksek bağıntılara geçmek anlaşılmalıdır. Ben basit bir biçimde rotayı, yönü işaret ediyorum. Burada bir başka geçit de var: Bir kişi daha yüksek bağıntılara ulaştığı takdirde -yani, enerji kavramından hareketle konuşacak olursak, kişi çok daha incelikli enerjiye erişirse eğer- o kişi açısından, aynı zamanda bu incelikli şeyleri bedensel yoğunluğa bağlı daha ortak gerçekliğe getirirken, bir iniş sorunu da vardır. Thomas Richards kendi algısını, böylesi bir sürece ilişkin kişisel deneyimini analiz etti ve bunu iç edim olarak tanımladı.

Dikeylikle amaçlanan, doğamızın bir bölümünü yadsımak, ondan vazgeçmek değildir; her şey kendi doğal yerinde kalmalı, kendi doğal yerini korumalıdır: Beden, baş, “ayağımızın altındaki” şeyler, “başımızın üstündeki” şeyler. Hepsi dikey bir çizgi gibidir ve bu dikeylik, organiklik ve farklılık arasında sıkıca tutulmalıdır. Farkındalık, dile (düşünmenin aracına) değil, varlığa/ öze/ mevcudiyete bağlı olan bilinçlilik demektir.

O halde yineliyorum: Action, bir “oyun” değildir; tümüyle Thomas Richards tarafından yaratılan ve yönetilen bir opus’tur ve o, 1994’ten beri bunun üzerinde aralıksız çalışmaktadır.

Action’un Thomas Richards’la benim aramda bir ortak çalışma, bir işbirliği olup olmadığı sorulabilir. Şunu söyleyebilirim: Bir işi dört elle yapma anlamında böyle değil; ama, geleneksel olarak anlaşıldığı biçimiyle 1985’ten beri onunla birlikte yürüttüğüm çalışmamın ‘bulaşma, yayılma’ özelliği taşıyan doğası anlamında, böyle. Ona benden bulaşan, yaşamım boyunca erişmiş olduğumdur: İşin iç yönü.

Thomas Richards, Action’un özel yazarıdır.

Bu ifadeleri tekrarlamamın nedeni, çoktandır içimde yer etmiş bulunan konulara yaklaşmadan önce tam anlamıyla bir temizlik yapmak, ortalığı silip süpürmektir.

Kişi neyi, kime ve nasıl bulaştırabilir; yayabilir? Bunlar, bir geleneği miras alan herkesin kendine yönelttiği sorulardır; çünkü o, aynı zamanda bir tür ödevi de devralmıştır: Aldığı, benimsediği şeyi yaymak, bulaştırmak.

Araştırmanın gelenekteki rolü nedir? Kendi kendine çalışma geleneği, örnekleme yoluyla konuşursak, yoga ya da içsel yaşam geleneği ne dereceye kadar aynı zamanda bir sorgulama, araştırma olabilir ve her yeni kuşakla bir adım daha ileri gider?

Tibet Budizminin bir kolunda şöyle bir söz vardır: Bir gelenek; eğer yeni kuşak, onların yaptığı keşifleri unutmaksızın ve mahvetmeksizin önceki kuşağın bir adım önünde gidiyorsa yaşayabilir.

Biliyorum, biliyorum… Sanat alanında gelişimden, ilerlemeden değil, yalnızca evrimden söz edebiliriz ve diyebilir ki Beckett’in çalışmaları, kendi zamanının çok ötelerine ulaşabilmiş olan Shakespeare’inkilerden daha ileri değildir.

Ama ben burada hem sanatsal alan üzerine hem de salt sanatsal olmayan alan üzerine konuşuyorum. Araç olarak sanat alanında -Thomas Richards’ın Action, antik şarkılar ve buradaki araştırmaları işgal eden geleneğe ilişkin tüm bu geniş alan üzerine çalışmalarını göz önüne aldığımda- yeni kuşağın, bir önceki kuşağa göre şimdiden bir ilerleme gösterdiğini gözlemliyorum.

Jerzy Grotovski

4 Temmuz 1998

* The Drama Review 43, 2 (T 162), Summer 1999.

Çırılçıplak duruyor karşında öylece
seyredebilirsin onu, tadabilirsin de
ama o sana gelir
hafif bir esinti gibi
içebilirsin onu, alabilirsin de şefkatle kollarına
nasıl tapındığın da önemsiz
dizlerinin üstüne çöktüğün sürece.

Böylece diz çöktüm orada, deltada
alfada ve omegada
nehirlerin ve denizlerin beşiğinde
göklerden gelen bir kutsama gibi
bir anlığına
iyileştim ve kalbim huzur içinde.

Ah canım ne zamandır bekleyip durdum
beni öpmeni,
bir şeyler olmasını
ah ya da öylesine bir şeyleri.

Ve zayıf düşmüşsün, bir köşedesin kendi halinde
uyuyorsun zincirler içinde
ve rüzgâr şiddetlenmekte şimdi ağaçlarda
tam da bir hapishane sayılmaz
ama hiç affedilmeyeceksin
artık ne yaptıysan o anahtarlarla.

Ah canım ne zamandır bekleyip durdum
beni öpmeni,
bir şeyler olmasını
Ah ya da öylesine bir şeyleri.

Hava karardı ve kar yağıyor
Ah canım gitmek zorundayım
nehir de donmaya başladı
bıktım artık numara yapmaktan,
kırıldım eğilmekten,
yaşıyorum ne zamandır
dizlerimin üstünde.

Öyle incelikli dans eder ki sonra
kalbin katı ve nefretle doluyken
çıplaktır ama bir aldatmacadır bu sadece
ve bir tiksintiye teslim olursun
nefretinden ve sevginden gelen
ve gelir sana o
hafif bir esinti gibi.

Ah canım ne zamandır bekleyip durdum
beni öpmeni,
bir şeyler olmasını
ah ya da öylesine bir şeyleri.

Her bilezikte kan vardır
görebilirsin de, tadabilirisin de
budur işte lütfen canım, lütfen canım
ve o der ki ey yolcu iç kana kana
ancak unutma ki bir kadındır hâlâ
muhteşem geceliğinin altındaki.

Böylece diz çöktüm orada, deltada
alfada ve omegada
imanlı biri gibi diz çöktüm orada
göklerden gelen bir kutsama gibi
bir anlığına
iyileştim ve kalbim huzur içinde.

*Leonard Cohen: The Future albümünden “Light as the Breeze”

AKBABA

yeryüzünün ve gökyüzünün kabuğuna
açlığını kafatasımın göğüne sürüklüyor

üstüne pike yaptığı meyyal
çarçabuk toplamalı hayatını onların ve kaçmalı

kirli bir mendil ile alınmış alaya
açlıktan kıvranan yer ve gök çöplük oluncaya

ALBA

şafaktan önce burada olacaksın
ve Dante ve Logos ve tüm yeryüzü tabakaları ve sırlar
ve kızgın demirle dağlanmış ay
şafaktan önce burada var edeceğin müziğin
şeffaf yüzeyinden başka

          göm şakıyan hoş aldatıcı ipeği
          palmiyelerin siyah semasına eğil
          yağmur ol bambulara duman çiçeğine söğütlerin patikasına

hiç kimse değil sen çömelirsin merhametin parmaklarıyla
bu kemik parçalarını tanımaya
ama cömertliğine bir şey katmayacak
kimin güzelliği benden önce bir tabaka olacak
simgeler fırtınasından kendiliğinden emilmiş bir sunum
öyle ki ne güneş olsun ne ifşa
ne de bir kurban
sadece ben ve sonra tabaka
ve kaskatı ceset

MALACODA

üç kez geldi
ölçmeye
cenaze kaldırıcısının adamı
siperli melon şapkasının ardında hissiz
ölçtüğü için antredeki bu çürümezi
diz boyu zambaklar içinde bu erilpençeyi
para ödenmedi mi ona
Malacoda diz boyu zambaklar içinde
Malacoda eksperin dehşetine rağmen
apış arasını keçeleştiren heyecanını söndüren
iç çekiyor havanın kasvetinden
gerekli mi gerekli gerekli
bul yabani otları oyala bahçede onları
dinle belki anlar kadın gerekmediğini

tabuta koymaya
ungulatanın yardımıyla
bul yabani otları çel akıllarını
dinle anlamak zorunda kadın gerekmediğini

örtmeye
her yeri her yeri örttüğünden emin olmaya
kalkanın sayesinde tutarım volkanını
hisset köpekleri çıldırtan sıcağı sırla sıvanın ikinci katını

kal Scarmilion kal kal
yatır bu Huysum’ı tabuta
anımsa hayali bu adam işte o
dinle anlamak zorunda kadın anlamak zorunda
herkes binsin bütün ruhlar
yarıya indi bayrak hay hay

hayır

YANKININ KEMİKLERİ

bütün gün tabanlarımla ezdiğim kutsal tımarhane
sarıp sarmalanmış cümbüşleri et çağlayanı gibi
korkusuz ya da lütufsuz kırılırken rüzgârın taşıdığı koku
duyunun zırh eldiveni ve saçma koşu
kurtçukların bundan anladığı
 

Eğer Şeytan’a da Tanrı’ya da inanmıyorsam, bunca güçlü bir yıkma eğilimi duyuyorsam içimde, mantıkça kabullenebildiğim ilkelerin düzeninde hiçbir şey yoksa eğer, asıl neden etimdedir.

Yıkıyorum, çünkü akıldan ortaya çıkan her şey güvenilmezdir benim için. Ben, ancak iliğimi coşturan kanıta inanırım, kendini Aklın yoluna uydurabilen kanıta değil. Düzlemler buldum sinir alanında. Şimdi kanıtları değerlendirmeye hakkım olduğunu düşünüyorum. Benim için, Aklın alanıyla ilgisi bulunmayan saf etin alanında bir kanıt vardır. Akılla kalp arasındaki çatışkı, tam da benim etimde karar kıldı, ama sinirler tarafından sulanan etimde. Ölçüye gelmez etki alanında sinirlerin sağladığı imge, en yüksek zihinselliğin biçimini alıyor -zihinsellik vasfını soyutlamayı reddettiğim. Demek ki ben, içinde şeylerin gerçek ışımasını taşıyan bir kavramın oluşumunu izliyorum, bana yaratma sesiyle ulaşan bir kavramın. Bir imge aynı zamanda Bilgi değilse ve onun açıklığını taşıdığı kadar özünü de taşımıyorsa, beni tatmin etmez. Kopuk kopuk akıl yürütmelerin bitkin düşürdüğü zihnim, yeni, mutlak bir çekim gücünün çarkına kapılmak istiyor. Benim için bu, içinde yalnızca Mantıkötesi katılım kurallarını ve yepyeni bir anlam bulma başarısını taşıyan olağanüstü bir yeniden-düzenleme demektir. Dağınık haplar arasında kaybolmuş ve uykunun birbirine karşıt hayaletlerine derin bir zekâ görünümü sunan bu Anlam, zihnin kendisine karşı kazandığı bir zaferdir ve her ne kadar akıl yoluyla indirgenemezse de, vardır, zihindedir. Düzendir o, zekâdır, kaosun anlamıdır. Ama bu kaosu olduğu gibi kabul etmez, yoruma tabi tutar ve yorumladığı için de elden kaçırır onu. Mantık-olmayanın Mantığıdır. Söylenebileceklerin hepsi bu. Benim açık mantık-olmayanım bu kaostan korkmaz.

Zihne ilişkin hiçbir şeyden vazgeçtiğim yok. Tek istediğim, yasaları ve organlarıyla zihnimi başka yerlere taşımak. Kendimi zihnin cinsel mekanizmasına bırakmıyorum; tersine, bu mekanizmada açık aklın elde edemediği bulguları ayrıştırmaya çalışıyorum. Düşlerin ateşine teslim oluşum, yalnızca, onlardan yeni yasalar türetmek içindir. Sayıklamalardaki zihinsel görüş yeteneğini geliştirmektir amacım, yoksa kâhinliğe filan soyunmaya niyetli değilim.

Ama yarı düşsel bir bıçak bu; içimde tuttuğum, apaçık duyguların sınırına gelmesine izin vermediğim.

İmge alanına ait olan, akıl yoluyla indirgenebilir, imgede kalmaya devam edebilir ya da yok edilebilir.

Yine de imgelerin bir mantığı vardır, imge yüklü canlılık dünyasında daha açık imgeler vardır.

Aklın ani coşumlarında, hayvanların çokbiçimli ve göz kamaştırıcı bir anıştırması vardır. Bu duyarsız ve düşünen toz, kendi içinden doğan yasalara göre düzenlenir; açık ya da engelli aklın ve bilincin alanı dışında.

Yüce imgeler alanında düzgün konuşan Yanıltı ya da maddi hata, bilgi yanıltısından daha az var değildir; bu da yeni bir bilginin yaşam gerçekliğine nasıl inebildiğini ya da inmesinin ne denli gerekli olduğunu bir kere daha ortaya koyar.

Yaşamın gerçeği maddenin ataklığında yatar. İnsan zihni kavramlar tarafından zehirlenmektedir. Hoşnut olmasını beklemeyelim ondan; yalnızca sakin olmasını, yerini bulduğuna inanmasını bekleyelim. Ama yalnızca Deliler gerçekten sakindir.

Alacakaranlıkta
bize doğru gelen
bir insan,
yalnız birisi,
belki de bir insan kümesi
tanımadıklarımızdan,
belki de ancak bizimle aynı yolu yürüyen
ama bize göre haddinden hızlı
veya fazla kararsız,
şüphe uyandırır
herkes gibi hareket etmeyen.

Yamalanır bütün setler
onunla
yıkılmaya yüz tutmuş her ev
onarılır onunla
yaşayan taşın ta kendisi sanki,
yeterince genişletildikten
ya da yeterince sıkıldıktan sonra
doldurulur onunla bütün gedikler
ve daha güçlüdür o, zamandan.
Böyle sıkılır ve genişletilir
geçene kadar kendinden
Vudu büyüsünde bir Zenci gibi
çıkar
sanki işkence edilmiş göğsünden
aydınlık bir kehanet,
katıksız,
şifalı
bir Penisilin
ırmağı
korkuya
ve ihanete karşı.

Çeviren: Danyal Nacarlı